Ελληνική Μυθολογία

Καταγωγή και πλαίσιο

Γιος του Τιτάνα Ιαπετού και της Ωκεανίδας Κλυμένης (Θεογονία 507–509).

Λατρεία

Δεν είχε οργανωμένη λατρεία. Ένα βουνό της Βορείου Αφρικής (Άτλας) έφερε το όνομά του κατά τον Ηρόδοτο (4.184).

Μύθοι

Η τιμωρία του Άτλαντα

Ο Άτλας στηρίζει με δύναμη τον ευρύ ουρανό στα πέρατα της γης, μπροστά από τις Εσπερίδες, έτσι όπως του όρισε ο Δίας (Θεογονία 517–520). Αυτή είναι η μοίρα που του όρισε ο Δίας.

Η Οδύσσεια (1.52–54) τον περιγράφει ως αυτόν που γνωρίζει τα βάθη όλης της θάλασσας και κρατά τους μεγάλους κίονες που χωρίζουν τη γη από τον ουρανό.

Ο Ηρακλής και τα μήλα των Εσπερίδων

Σε μια παράδοση που διασώζει ο Απολλόδωρος (2.5.11), ο Ηρακλής, για τον ενδέκατο άθλο, ζήτησε από τον Άτλαντα να φέρει τα μήλα των Εσπερίδων. Ο Ηρακλής κράτησε προσωρινά τον ουρανό.

Όταν ο Άτλας γύρισε, ήθελε να μην ξαναπάρει τον ουρανό· ο Ηρακλής τον ξεγέλασε ζητώντας του να κρατήσει τον ουρανό λίγο, ώστε να βάλει μαξιλάρι στους ώμους του, και έφυγε.

Παραλλαγές

• Στη μεταγενέστερη παράδοση (Οβίδιος, Μεταμορφώσεις) ο Περσέας τον μετέτρεψε σε βουνό δείχνοντάς του το κεφάλι της Μέδουσας. Η εκδοχή αυτή είναι ρωμαϊκή.
• Ο Ηρόδοτος (4.184) αναφέρει βουνό Άτλαντα στη Λιβύη, που οι ντόπιοι έλεγαν «κίονα του ουρανού».

Πηγές

• Ησίοδος, Θεογονία 507–520 ✓ επαληθευμένο
• Όμηρος, Οδύσσεια 1.52–54 ✓ επαληθευμένο
• Απολλόδωρος 2.5.11 ✓ επαληθευμένο
• Ηρόδοτος 4.184 ✓ επαληθευμένο