Χάος
Το πρώτο ον, το αρχέγονο χάσμαΚατά τη Θεογονία του Ησιόδου, το Χάος είναι το πρώτο που «γεννήθηκε» στον κόσμο. Η λέξη σημαίνει «χάσμα», ένα ανοιχτό κενό, και όχι αταξία ή σύγχυση, όπως σημαίνει σήμερα.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Δεν έχει γονείς· υπάρχει πρώτο από όλα (Θεογονία 116).
Λατρεία
Δεν μαρτυρείται λατρεία. Είναι κοσμογονική αρχή και όχι θεότητα με ναούς.
Μύθοι
Η γένεση του κόσμου κατά τον Ησίοδο
Ο Ησίοδος αρχίζει τη Θεογονία του με την εμφάνιση του Χάους. Μετά από αυτό ήρθε η Γαία, με τα πλατιά στήθη, και ο Τάρταρος στα βάθη της, και ο Έρως, ο ωραιότερος ανάμεσα στους αθάνατους θεούς.
Από το Χάος γεννήθηκαν το Έρεβος και η Νύξ. Από την ένωση της Νύχτας με το Έρεβος προήλθαν ο Αιθέρας και η Ημέρα. Η Γαία γέννησε μόνη της τον Ουρανό, τα Όρη και τον Πόντο. Έτσι ξεκινά η γενεαλογία των θεών που περιγράφει η Θεογονία.
Παραλλαγές
- Στις Όρνιθες του Αριστοφάνη (στ. 693 κ.ε.) ο Έρως γεννιέται από ένα ωάριο που γεννά η Νύξ, αφού πρώτα υπήρχαν το Χάος, η Νύχτα, το Έρεβος και ο Τάρταρος. Στις ορφικές κοσμογονίες οι αρχικές θεότητες διαφέρουν, με πρωταρχικές αρχές όπως η Νύξ ή ο Χρόνος.
Από τα αρχαία κείμενα
Ησίοδος, Θεογονία 116–120
Πρώτα πρώτα έγινε το Χάος, κι ύστερα
η Γαία με τα πλατιά στήθη, πάντα σίγουρο θρόνος όλων
των αθανάτων που κατέχουν τις κορφές του χιονισμένου Ολύμπου,
και ο σκοτεινός Τάρταρος στο βάθος της γης με τους πλατιούς δρόμους,
και ο Έρως, ο ωραιότερος ανάμεσα στους αθάνατους θεούς,
Πηγές
- Ησίοδος, Θεογονία 116–125 ✓ επαληθευμένο
- Αριστοφάνης, Όρνιθες 693 κ.ε. ✓ επαληθευμένο