Ελληνική Μυθολογία

Καταγωγή και πλαίσιο

Εμφανίστηκε μετά το Χάος (Θεογονία 116–117).

Λατρεία

Στον Παυσανία αναφέρονται ιερά της Γαίας, όπως της Γης Κουροτρόφου στην Ακρόπολη της Αθήνας. Η παράδοση θέλει τη Γη πρώτη κάτοχο του μαντείου των Δελφών, όπως λέει ο Αισχύλος στον πρόλογο των Ευμενίδων.

Μύθοι

Η ανατροπή του Ουρανού

Ο Ουρανός έκρυβε τα παιδιά που γεννούσε η Γαία μέσα στο σώμα της και δεν τα άφηνε να δουν το φως. Η Γαία υπέφερε και έφτιαξε ένα δρεπάνι από γκρίζο αδάμαντα, ζητώντας από τα παιδιά της να εκδικηθούν τον πατέρα τους. Μόνο ο Κρόνος, ο μικρότερος από τους Τιτάνες, δέχτηκε.

Όταν ο Ουρανός ήρθε το βράδυ να πλαγιάσει με τη Γαία, ο Κρόνος τον ακρωτηρίασε με το δρεπάνι. Από το αίμα που έπεσε στη γη γεννήθηκαν οι Ερινύες, οι Γίγαντες και οι Μελίες Νύμφες. Έτσι ο Κρόνος πήρε την εξουσία.

Η Γαία βοηθά τον Δία

Η Γαία και ο Ουρανός συμβούλεψαν τη Ρέα να κρύψει τον Δία στην Κρήτη, ώστε ο Κρόνος να μην τον καταπιεί. Αργότερα η Γαία συμβούλεψε τους Ολύμπιους να πάρουν τον Δία ως βασιλιά. Τους είχε πει ότι θα νικήσουν τους Τιτάνες με τη βοήθεια των Εκατόγχειρων.

Όταν ο Δίας νίκησε τους Τιτάνες, η Γαία γέννησε με τον Τάρταρο τον Τυφώνα, που αμφισβήτησε την εξουσία των Ολυμπίων και νικήθηκε από τον Δία.

Παραλλαγές

• Σε μεταγενέστερες παραδόσεις οι Γίγαντες θεωρούνται παιδιά της Γαίας που εξεγέρθηκαν κατά των Ολυμπίων (Γιγαντομαχία).

Από τα αρχαία κείμενα

Ησίοδος, Θεογονία 116–120
Πρώτα πρώτα έγινε το Χάος, κι ύστερα
η Γαία με τα πλατιά στήθη, πάντα σίγουρο θρόνος όλων
των αθανάτων που κατέχουν τις κορφές του χιονισμένου Ολύμπου,
και ο σκοτεινός Τάρταρος στο βάθος της γης με τους πλατιούς δρόμους,
και ο Έρως, ο ωραιότερος ανάμεσα στους αθάνατους θεούς,

Πίνδαρος, Νεμεόνικος 6 1–2
Ένα είναι το γένος των ανθρώπων, ένα των θεών· από μία μητέρα
ανασαίνουμε και οι δύο· μας χωρίζει όμως μια δύναμη εντελώς διαφορετική

Πηγές

• Ησίοδος, Θεογονία 116–210, 453–506, 820–880 ✓ επαληθευμένο
• Αισχύλος, Ευμενίδες (πρόλογος) ✓ επαληθευμένο
• Παυσανίας 1.22.3 ✓ επαληθευμένο