Ελληνική Μυθολογία

Καταγωγή και πλαίσιο

Κόρες του Δία και της Μνημοσύνης, γεννημένες στην Πιερία (Θεογονία 53–62).

Λατρεία

Ο Ελικώνας στη Βοιωτία και η Πιερία, με άλσος και βωμούς. Το Μουσείο της Αλεξάνδρειας πήρε το όνομά τους.

Μύθοι

Ο Ησίοδος και οι Μούσες

Στο προοίμιο της Θεογονίας (22–34) ο Ησίοδος αφηγείται ότι οι Μούσες του εμφανίστηκαν καθώς έβοσκε τα πρόβατά του στον Ελικώνα. Του έδωσαν ένα σκήπτρο από δάφνη και τον ενέπνευσαν να υμνεί το παρελθόν και το μέλλον. Τον προειδοποίησαν ότι ξέρουν να λένε ψέματα που μοιάζουν αληθινά, αλλά και αλήθεια όταν θέλουν.

Ο Ησίοδος γράφει ότι τραγουδούν στον Όλυμπο για τον Δία και ό,τι είναι, ό,τι θα είναι και ό,τι υπήρξε.

Ο Θάμυρις

Στην Ιλιάδα (2.594–600) αναφέρεται ότι ο Θράκας αοιδός Θάμυρις καυχήθηκε πως θα νικήσει τις Μούσες στο τραγούδι. Εκείνες θύμωσαν, τον τύφλωσαν και του πήραν το χάρισμα του τραγουδιού.

Παραλλαγές

• Οι σύγχρονοι ρόλοι (Κλειώ για την ιστορία, Ουρανία για την αστρονομία, Μελπομένη για την τραγωδία, Θάλεια για την κωμωδία κ.λπ.) διαμορφώθηκαν σε ρωμαϊκή και ύστερη αρχαιότητα και δεν υπάρχουν στον Ησίοδο.
• Η Θεογονία τις κάνει εννέα. Ο Παυσανίας (9.29.2–3) αναφέρει τοπική παράδοση του Ελικώνα για τρεις αρχικές Μούσες.

Από τα αρχαία κείμενα

Όμηρος, Ιλιάδα 1.1–2
Τον θυμό τράγουδα, θεά, του Αχιλλέα, του γιου του Πηλέα,
τον ολέθριο, που έφερε στους Αχαιούς αμέτρητους πόνους,

Όμηρος, Οδύσσεια 1.1–2
Τον άντρα πες μου, Μούσα, τον πολύτροπο, που πάρα πολύ
περιπλανήθηκε, αφού κούρσεψε την ιερή πόλη της Τροίας·

Ησίοδος, Θεογονία 22–23
Αυτές κάποτε δίδαξαν στον Ησίοδο ωραίο τραγούδι,
ενώ έβοσκε αρνιά κάτω από τον θεϊκό Ελικώνα.

Ησίοδος, Θεογονία 27–28
Ξέρουμε να λέμε πολλά ψέματα που μοιάζουν με αλήθειες,
και ξέρουμε, όταν θέλουμε, να φωνάζουμε αλήθειες.

Πηγές

• Ησίοδος, Θεογονία 22–34, 53–79 ✓ επαληθευμένο
• Όμηρος, Ιλιάδα 2.594–600 ✓ επαληθευμένο
• Παυσανίας 9.29 ✓ επαληθευμένο