Ελληνική Μυθολογία

Καταγωγή και πλαίσιο

Μεγάλωσε στην Τροιζήνα από τη μητέρα του Αίθρα. Σύμφωνα με την παράδοση ήταν γιος του βασιλιά της Αθήνας Αιγέα και, κατά άλλη εκδοχή, του Ποσειδώνα (Απολλόδωρος 3.15.7, Πλούταρχος, Θησεύς 6).

Λατρεία

Στην Αθήνα λατρευόταν ως ήρωας, και το Θησείο ήταν αφιερωμένο σε αυτόν. Μετά τους Περσικούς πολέμους, επί άρχοντα Φαίδωνα (476/5 π.Χ.), ο Κίμωνας έφερε τα οστά του από τη Σκύρο, κατά χρησμό της Πυθίας (Πλούταρχος, Θησεύς 36).

Μύθοι

Ο δρόμος προς την Αθήνα

Ο Θησέας έφυγε από την Τροιζήνα προς την Αθήνα με τον δύσκολο δρόμο της ξηράς, και σκότωσε τους ληστές στη διαδρομή. Ο Περιφήτης χτυπούσε με ρόπαλο, ο Σίνης λύγιζε πεύκα, ο Σκίρων έριχνε τους ταξιδιώτες στη θάλασσα, ο Κερκυών πάλευε, ο Προκρούστης (Δαμάστης) έκοβε ή τέντωνε τους ξένους, ώστε να ταιριάζουν στο κρεβάτι του. Σκότωσε και τη Φαία, το αγριογούρουνο της Κρομμυώνας (Απολλόδωρος, Επιτομή 1.1–4).

Στην Αθήνα η Μήδεια, σύζυγος του Αιγέα, προσπάθησε να τον δηλητηριάσει. Ο Αιγέας τον αναγνώρισε από το ξίφος και τον έσωσε.

Ο Μινώταυρος

Η Αθήνα είχε υποχρέωση να στέλνει στην Κρήτη επτά νέους και επτά νέες ως φόρο προς τον Μίνωα. Ο Θησέας προσφέρθηκε να πάει. Στην Κρήτη η Αριάδνη, κόρη του Μίνωα, του έδωσε νήμα, ώστε να βρει την έξοδο από τον Λαβύρινθο. Ο Θησέας σκότωσε τον Μινώταυρο και βγήκε με τους νέους.

Στο γυρισμό, ξέχασε να αλλάξει τα μαύρα πανιά με λευκά. Ο Αιγέας, βλέποντας τα μαύρα πανιά, νόμισε ότι ο γιος του πέθανε και ρίχτηκε από τον βράχο (Πλούταρχος, Θησεύς 22). Η παράδοση ότι έπεσε στη θάλασσα, που πήρε από αυτόν το όνομα Αιγαίο, είναι μεταγενέστερη.

Η Αριάδνη στη Νάξο

Ο Θησέας άφησε την Αριάδνη στη Νάξο. Στην Οδύσσεια (11.321–325) ο Οδυσσέας αναφέρει ότι ο Διόνυσος μαρτύρησε και η Άρτεμις την σκότωσε, ενώ στον Ησίοδο (Θεογονία 947–949) ο Διόνυσος την παντρεύτηκε και την έκανε αθάνατη.

Παραλλαγές

• Η αιτία που άφησε την Αριάδνη διαφέρει στις πηγές: ο Πλούταρχος (Θησεύς 20) αναφέρει πολλές εκδοχές.
• Ο Θουκυδίδης (2.15) αναφέρει ότι ο Θησέας ένωσε τους δήμους της Αττικής σε μία πόλη.

Πηγές

• Απολλόδωρος, Επιτομή 1.1–10 ✓ επαληθευμένο
• Πλούταρχος, Θησεύς ✓ επαληθευμένο
• Θουκυδίδης 2.15 ✓ επαληθευμένο
• Ησίοδος, Θεογονία 947–949 ✓ επαληθευμένο
• Απολλόδωρος 3.15.7 ✓ επαληθευμένο
• Πλούταρχος, Θησεύς 6 ✓ επαληθευμένο