Μεγάλη Άρκτος
Η ΚαλλιστώΑστερισμός του βόρειου ουρανού. Τα επτά λαμπρότερα αστέρια του σχηματίζουν την «κατσαρόλα» και από την Ελλάδα δεν δύουν σχεδόν ποτέ.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Ο αστερισμός περιλαμβάνεται στους 48 αστερισμούς του Πτολεμαίου (2ος αι. μ.Χ.) και είναι σήμερα ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης.
Μύθοι
Ο μύθος
Η νύμφη Καλλιστώ, σύντροφος της Άρτεμης, ενώθηκε με τον Δία και γέννησε τον Αρκάδα. Μεταμορφώθηκε σε αρκούδα και στο τέλος τοποθετήθηκε στον ουρανό.
Ο Οβίδιος (Μεταμορφώσεις 2.508–530) λέει ότι η Ήρα ζήτησε από τον Ωκεανό και την Τηθύ να μην την αφήνουν ποτέ να λουστεί στα νερά τους. Ήδη στην Οδύσσεια (5.275) η Άρκτος είναι η μόνη που «δεν λούζεται στον Ωκεανό», δηλαδή δεν δύει.
Στον ουρανό
Τα δύο ακραία αστέρια της «κατσαρόλας» δείχνουν προς τον Πολικό αστέρα.
Παραλλαγές
- Για το ποιος μεταμόρφωσε την Καλλιστώ οι πηγές διαφωνούν: ο Δίας για να την κρύψει, η Ήρα από ζήλια ή η Άρτεμη ως τιμωρία. Κατά τον Άρατο (30–35) οι δύο Άρκτοι ήταν οι τροφοί του Δία στην Κρήτη.
Πηγές
- Όμηρος, Οδύσσεια 5.272–275 ✓ επαληθευμένο
- Οβίδιος, Μεταμορφώσεις 2.401–530 ✓ επαληθευμένο
- Άρατος, Φαινόμενα ✓ επαληθευμένο
- Ψευδο-Ερατοσθένης, Καταστερισμοί
- Υγίνος, Περί αστρονομίας, βιβλίο 2