Η δίκη του Σωκράτη
Αθήνα, 399 π.Χ.Το 399 π.Χ. ο Σωκράτης, 70 χρονών, κατηγορήθηκε για ασέβεια και διαφθορά των νέων. Καταδικάστηκε σε θάνατο από λαϊκό δικαστήριο και ήπιε το κώνειο στη φυλακή.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Ο Διογένης Λαέρτιος παραθέτει το κείμενο της κατηγορίας, που κατά τον Φαβωρίνο φυλαγόταν ακόμη στο Μητρώο: «Αδικεί ο Σωκράτης, γιατί δεν πιστεύει στους θεούς που πιστεύει η πόλη και εισάγει άλλα, καινούργια δαιμόνια· αδικεί επίσης διαφθείροντας τους νέους. Ποινή: θάνατος» (Διογένης Λαέρτιος 2.40). Κατήγοροι ήταν ο Μέλητος, ο Άνυτος και ο Λύκων.
Λατρεία
Η δίκη έγινε λίγα χρόνια μετά την ήττα στον Πελοποννησιακό πόλεμο και την τυραννία των Τριάκοντα. Ανάμεσα σε όσους είχαν συναναστραφεί τον Σωκράτη ήταν ο Αλκιβιάδης και ο Κριτίας, και πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι η κατηγορία είχε και πολιτικό υπόβαθρο.
Μύθοι
Η Απολογία
Στην Απολογία του Πλάτωνα ο Σωκράτης εξηγεί ότι ο χρησμός των Δελφών τον είπε σοφότερο από όλους, και ότι κατάλαβε τι εννοούσε ο θεός: είναι σοφότερος μόνο επειδή, όσα δεν ξέρει, δεν νομίζει ότι τα ξέρει (Απολογία 21a).
Όταν του προτείνουν να ζήσει ήσυχα χωρίς να συζητά, απαντά ότι «η ζωή χωρίς εξέταση δεν αξίζει να τη ζει ο άνθρωπος» (Απολογία 38a).
Ο θάνατος
Στον Φαίδωνα ο Πλάτωνας περιγράφει την τελευταία μέρα. Τα τελευταία λόγια του Σωκράτη ήταν: «Κρίτων, χρωστάμε έναν πετεινό στον Ασκληπιό· δώστε τον και μην το αμελήσετε» (Φαίδων 118a).
Παραλλαγές
- Η γνώση μας για τη δίκη προέρχεται κυρίως από τους μαθητές του, τον Πλάτωνα και τον Ξενοφώντα, που έγραψαν και οι δύο «Απολογία Σωκράτους». Δεν σώζεται ο λόγος των κατηγόρων.
- Η φράση «ἓν οἶδα ὅτι οὐδὲν οἶδα» δεν υπάρχει αυτούσια στον Πλάτωνα· είναι νεότερη σύνοψη του χωρίου της Απολογίας 21d.
Πηγές
- Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων 2.40 ✓ επαληθευμένο
- Πλάτων, Απολογία 21a, 21d, 24b, 38a ✓ επαληθευμένο
- Πλάτων, Φαίδων 118a ✓ επαληθευμένο
- Ξενοφών, Απολογία Σωκράτους