Ελληνική Μυθολογία

Καταγωγή και πλαίσιο

Γιος του Λάιου και της Ιοκάστης. Ο Λάιος είχε πάρει χρησμό ότι θα σκοτωθεί από τον γιο του και τον εξέθεσε στον Κιθαιρώνα. Ο Οιδίπους μεγάλωσε στην Κόρινθο, από τον βασιλιά Πόλυβο.

Λατρεία

Στον Κολωνό της Αττικής, ο Οιδίπους τιμήθηκε ως ήρωας. Εκεί, κατά τον Σοφοκλή (Οιδίπους επί Κολωνώ), ο ήρωας βρήκε το τέλος του.

Μύθοι

Η Σφίγγα και ο βασιλιάς

Ο Οιδίπους άκουσε από το μαντείο των Δελφών ότι θα σκοτώσει τον πατέρα του και θα παντρευτεί τη μητέρα του. Για να το αποφύγει, έφυγε από την Κόρινθο. Σε σταυροδρόμι σκότωσε έναν γέροντα και τους συνοδούς του, που ήταν ο Λάιος. Στη Θήβα έλυσε το αίνιγμα της Σφίγγας και έγινε βασιλιάς, παντρεύτηκε τη χήρα του Λάιου, την Ιοκάστη.

Με αυτήν απέκτησε δύο γιους, τον Ετεοκλή και τον Πολυνείκη, και δύο κόρες, την Αντιγόνη και την Ισμήνη.

Η αποκάλυψη

Όταν η Θήβα χτυπήθηκε από πανούκλα, ο Οιδίπους αναζήτησε τον φονιά του Λάιου. Στον Οιδίποδα Τύραννο του Σοφοκλή η αλήθεια αποκαλύπτεται από τον Τειρεσία και τον αγγελιοφόρο της Κορίνθου. Η Ιοκάστη κρεμάστηκε και ο Οιδίπους τυφλώθηκε με τις περόνες της.

Έφυγε από τη Θήβα οδηγούμενος από την Αντιγόνη και πέθανε στον Κολωνό. Οι γιοι του μάλωσαν για τον θρόνο και σκοτώθηκαν μεταξύ τους.

Παραλλαγές

• Στην Οδύσσεια (11.271–280) η Επικάστη (Ιοκάστη) κρεμάστηκε, αλλά ο Οιδίπους συνεχίζει να βασιλεύει στη Θήβα, χωρίς αναφορά στην τύφλωση. Οι τραγικοί (Σοφοκλής) έδωσαν τη γνωστή μορφή του μύθου.
• Σύμφωνα με την Οιδιπόδεια, ο Οιδίπους απέκτησε παιδιά και από δεύτερη σύζυγο, την Ευρυγάνεια (Παυσανίας 9.5.10–11).

Από τα αρχαία κείμενα

Σοφοκλής, Οιδίπους Τύραννος 1528–1530
Ώστε, αφού είσαι θνητός, να κοιτάς εκείνη την τελευταία
ημέρα και να μη λες κανέναν ευτυχισμένο, πριν
περάσει το τέρμα της ζωής του χωρίς να πάθει τίποτε οδυνηρό.

Πηγές

• Σοφοκλής, Οιδίπους Τύραννος, Οιδίπους επί Κολωνώ ✓ επαληθευμένο
• Όμηρος, Οδύσσεια 11.271–280 ✓ επαληθευμένο
• Απολλόδωρος 3.5.7–9 ✓ επαληθευμένο