Ελληνική Μυθολογία

Καταγωγή και πλαίσιο

Ήδη στην Ιλιάδα είναι «ἀντιάνειραι», ίσες με άντρες (3.189, 6.186). Κατά τον Απολλόδωρο (2.5.9) ζούσαν στον Θερμώδοντα και ασκούνταν στον πόλεμο.

Λατρεία

Ο Παυσανίας (7.2.7) αναφέρει ότι ο Πίνδαρος θεωρούσε τις Αμαζόνες ιδρύτριες του ιερού της Άρτεμης στην Έφεσο, αλλά ο ίδιος διαφωνεί. Η Αμαζονομαχία ήταν συχνό θέμα της τέχνης.

Μύθοι

Η ζώνη της Ιππολύτης

Στον ένατο άθλο ο Ευρυσθέας ζήτησε από τον Ηρακλή τη ζώνη της βασίλισσας Ιππολύτης, δώρο του Άρη, για την κόρη του Αδμήτη. Η Ιππολύτη υποσχέθηκε να τη δώσει, αλλά η Ήρα, μεταμορφωμένη σε Αμαζόνα, ξεσήκωσε τις άλλες. Ο Ηρακλής νόμισε ότι πρόκειται για δόλο, σκότωσε την Ιππολύτη και πήρε τη ζώνη (Απολλόδωρος 2.5.9).

Ο Θησέας, που εκστράτευσε με τον Ηρακλή, άρπαξε μια Αμαζόνα, την Αντιόπη ή, κατά άλλους, τη Μελανίππη ή την Ιππολύτη. Γι' αυτό οι Αμαζόνες εκστράτευσαν στην Αθήνα, στρατοπέδευσαν στον Άρειο Πάγο και νικήθηκαν από τον Θησέα (Απολλόδωρος, Επιτομή 1.16).

Στην Τροία και στη Σκυθία

Ο Πρίαμος θυμάται ότι νέος πολέμησε τις Αμαζόνες στη Φρυγία (Ιλιάδα 3.189), και ο Βελλεροφόντης τις νίκησε ως τρίτη δοκιμασία του (Ιλιάδα 6.186). Μετά τον θάνατο του Έκτορα ήρθε στην Τροία η βασίλισσα Πενθεσίλεια, κόρη του Άρη, και σκοτώθηκε από τον Αχιλλέα (Απολλόδωρος, Επιτομή 5.1).

Ο Ηρόδοτος (4.110–117) λέει ότι οι Σκύθες έλεγαν τις Αμαζόνες «Οιόρπατα», που σημαίνει «ανδροκτόνες». Αφηγείται ότι ενώθηκαν με νέους Σκύθες και από αυτούς κατάγονταν οι Σαυρομάτες.

Παραλλαγές

• Ο Απολλόδωρος (2.5.9) γράφει ότι έκοβαν τον δεξί μαστό για να ρίχνουν ακόντιο. Η εξήγηση αυτή συνδέεται με λαϊκή ετυμολογία του ονόματος («α-μαζός»)· η πραγματική προέλευση της λέξης είναι άγνωστη.

Πηγές

• Όμηρος, Ιλιάδα 3.189, 6.186 ✓ επαληθευμένο
• Απολλόδωρος 2.5.9 ✓ επαληθευμένο
• Απολλόδωρος, Επιτομή 1.16, 5.1 ✓ επαληθευμένο
• Ηρόδοτος 4.110–117 ✓ επαληθευμένο
• Παυσανίας 7.2.7 ✓ επαληθευμένο