Σόλων και Κλεισθένης
Η γέννηση της αθηναϊκής δημοκρατίαςΟ Σόλων (594 π.Χ.) ελευθέρωσε τους χρεωμένους Αθηναίους και έγραψε νέους νόμους. Ο Κλεισθένης (508/7 π.Χ.) οργάνωσε τους πολίτες σε δέκα φυλές και θεμελίωσε τη δημοκρατία.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Στις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ. πολλοί φτωχοί Αθηναίοι δούλευαν για να ξεπληρώσουν χρέη ή πουλιούνταν ως δούλοι. Ο Σόλων απαγόρευσε τα δάνεια με εγγύηση το σώμα και έκανε αποκοπή των χρεών· αυτό ονομάστηκε «σεισάχθεια», επειδή οι πολίτες «αποτίναξαν το βάρος» (Αθηναίων πολιτεία 6.1).
Λατρεία
Μετά την τυραννίδα του Πεισιστράτου και των γιων του, ο Κλεισθένης πήρε με το μέρος του τον δήμο, «δίνοντας στο πλήθος την πολιτεία» (Αθηναίων πολιτεία 20.1). Ο Αριστοτέλης σημειώνει ότι το πολίτευμα έγινε πολύ πιο δημοκρατικό από του Σόλωνα και ότι τότε θεσπίστηκε ο νόμος για τον οστρακισμό (Αθηναίων πολιτεία 22.1).
Μύθοι
Οι δέκα φυλές και οι ήρωες
Ο Ηρόδοτος γράφει ότι ο Κλεισθένης έκανε τους Αθηναίους από τέσσερις φυλές δέκα, και ότι τους έδωσε ονόματα ντόπιων ηρώων, εκτός από τον Αίαντα, που τον πήρε ως γείτονα και σύμμαχο (Ηρόδοτος 5.66.2). Έτσι η νέα δημοκρατία στηρίχτηκε στους ήρωες του μύθου.
Ο Σόλων ως ποιητής
Ο Σόλων υπερασπίστηκε τους νόμους του σε στίχους. Σε ένα ποίημα καλεί μάρτυρα τη «μαύρη Γη», μητέρα των Ολύμπιων θεών, από την οποία ξερίζωσε τα σημάδια των χρεών (Αθηναίων πολιτεία 12.4).
Ο οστρακισμός
Οι Αθηναίοι μπορούσαν να ψηφίσουν, γράφοντας ένα όνομα σε όστρακο, ποιος πολιτικός θα έφευγε από την πόλη για δέκα χρόνια. Ο πρώτος που οστρακίστηκε ήταν ο Ίππαρχος του Χάρμου, συγγενής των τυράννων (Αθηναίων πολιτεία 22.4).
Παραλλαγές
- Ο Σόλων συγκαταλεγόταν στους «Επτά σοφούς». Και ο Διογένης Λαέρτιος γράφει για τη σεισάχθεια (Διογένης Λαέρτιος 1.45).
Πηγές
- Αριστοτέλης, Αθηναίων πολιτεία 6.1, 12.4, 20.1, 22.1, 22.4 ✓ επαληθευμένο
- Ηρόδοτος 5.66.2 ✓ επαληθευμένο
- Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων 1.45 ✓ επαληθευμένο