Οι Περσικοί πόλεμοι
Μαραθώνας, Θερμοπύλες, Σαλαμίνα (490–479 π.Χ.)Δύο μεγάλες περσικές εκστρατείες κατά της Ελλάδας: του Δαρείου το 490 π.Χ. (Μαραθώνας) και του Ξέρξη το 480–479 π.Χ. (Θερμοπύλες, Σαλαμίνα, Πλαταιές). Η νίκη των Ελλήνων άνοιξε τον δρόμο για τον χρυσό αιώνα της Αθήνας.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Η αφορμή ήταν η Ιωνική επανάσταση (499–494 π.Χ.), όταν οι ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας επαναστάτησαν κατά της Περσίας με βοήθεια από την Αθήνα και την Ερέτρια. Ο Ηρόδοτος έγραψε την ιστορία αυτών των πολέμων για να μη σβήσουν με τον χρόνο τα έργα των ανθρώπων.
Λατρεία
Μετά τη νίκη, η Αθήνα έγινε αρχηγός της Δηλιακής συμμαχίας (478/7 π.Χ.), που σιγά σιγά εξελίχθηκε σε αθηναϊκή ηγεμονία. Από το ταμείο της συμμαχίας χρηματοδοτήθηκαν αργότερα και τα έργα του Περικλή.
Μύθοι
Ο Μαραθώνας (490 π.Χ.)
Ο Ηρόδοτος γράφει ότι, όταν οι θυσίες έδειξαν καλά σημάδια, οι Αθηναίοι όρμησαν τρέχοντας κατά των βαρβάρων, και ότι η απόσταση ανάμεσα στους δύο στρατούς ήταν τουλάχιστον οκτώ στάδια (Ηρόδοτος 6.112.1).
Θερμοπύλες και Σαλαμίνα (480 π.Χ.)
Στις Θερμοπύλες ο Λεωνίδας με τους Σπαρτιάτες καθυστέρησε τον στρατό του Ξέρξη. Λίγες εβδομάδες μετά, ο ελληνικός στόλος νίκησε τον περσικό στη Σαλαμίνα. Την επόμενη χρονιά οι Έλληνες νίκησαν στις Πλαταιές.
Μύθος και ιστορία
Ο Ηρόδοτος αναφέρει θεϊκά σημάδια, χρησμούς των Δελφών και εμφανίσεις θεών, όπως του Πάνα, που κατά τη διήγησή του φάνηκε στον δρομέα Φειδιππίδη. Είναι ο πρώτος ιστορικός, αλλά ο κόσμος του είναι ακόμη γεμάτος μύθους.
Παραλλαγές
- Η ιστορία του δρομέα που έτρεξε από τον Μαραθώνα στην Αθήνα και πέθανε αναγγέλλοντας τη νίκη δεν βρίσκεται στον Ηρόδοτο· είναι μεταγενέστερη παράδοση (Πλούταρχος, Λουκιανός). Ο Φειδιππίδης του Ηροδότου έτρεξε στη Σπάρτη για να ζητήσει βοήθεια.
Πηγές
- Ηρόδοτος 6.112.1 ✓ επαληθευμένο
- Ηρόδοτος, Ιστορίαι, βιβλία 6–9
- Ηρόδοτος 6.105–106 (ο Φειδιππίδης και ο Πάνας)
- Θουκυδίδης 1.96 (Δηλιακή συμμαχία)