Ελληνική Μυθολογία

Καταγωγή και πλαίσιο

Γεννήθηκε σε πλούσια οικογένεια των Αβδήρων και ξόδεψε το μερίδιό του από την περιουσία σε ταξίδια. Ο Διογένης Λαέρτιος γράφει ότι ήρθε στην Αθήνα αλλά δεν θέλησε να γίνει γνωστός, περιφρονώντας τη δόξα (Διογένης Λαέρτιος 9.36). Έγραψε πάρα πολλά βιβλία, που δεν σώθηκαν.

Λατρεία

Η ατομική θεωρία του πέρασε στον Επίκουρο και στον Ρωμαίο ποιητή Λουκρήτιο, και ξαναζωντάνεψε στη σύγχρονη φυσική και χημεία, που δανείστηκε και τη λέξη «άτομο».

Μύθοι

Βασικές ιδέες με απλά λόγια

Αρχές όλων είναι τα άτομα και το κενό· όλα τα άλλα υπάρχουν μόνο κατά σύμβαση (Διογένης Λαέρτιος 9.44). Το γλυκό, το πικρό, τα χρώματα δεν υπάρχουν στα ίδια τα πράγματα, αλλά στον τρόπο που τα αντιλαμβανόμαστε.

Τα άτομα είναι άπειρα, κινούνται σε δίνες και, ενώνοντας και χωρίζοντας, γεννούν άπειρους κόσμους, που γεννιούνται και χάνονται (Διογένης Λαέρτιος 9.44).

Σχέση με τη μυθολογία

Σε έναν κόσμο από άτομα και κενό δεν χρειάζονται θεοί για να εξηγήσουν τους κεραυνούς ή τις εκλείψεις. Μεταγενέστεροι συγγραφείς λένε ότι ο Δημόκριτος εξηγούσε την πίστη στους θεούς από τον φόβο των ανθρώπων μπροστά στα φυσικά φαινόμενα. Ο «γελαστός φιλόσοφος» έγινε σύμβολο του ανθρώπου που δεν φοβάται.

Αποσπάσματα

ἀρχὰς εἶναι τῶν ὅλων ἀτόμους καὶ κενόν, τὰ δʼ ἄλλα πάντα νενομίσθαι

Αρχές του σύμπαντος είναι τα άτομα και το κενό· όλα τα άλλα είναι κατά σύμβαση

— Διογένης Λαέρτιος 9.44 ✓ επαληθευμένο

Παραλλαγές

• Η εικόνα του «γελαστού Δημόκριτου» είναι μεταγενέστερη παράδοση (Σενέκας, Ιουβενάλης) και όχι ιστορική μαρτυρία.

Πηγές

• Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων 9.36, 9.44 ✓ επαληθευμένο
• Διογένης Λαέρτιος 9.34–49
• Αριστοτέλης, Μεταφυσικά 985b
• Diels–Kranz 68