Ελληνική Μυθολογία

Καταγωγή και πλαίσιο

Στο σημερινό νησί Ιθάκη, κοντά στην Κεφαλονιά. Η Οδύσσεια αναφέρει το όρος Νήριτο, το σπήλαιο των Νυμφών (13.102–112) και την πηγή Αρέθουσα (13.408).

Μύθοι

Η επιστροφή

Οι Φαίακες άφησαν τον κοιμισμένο Οδυσσέα σε λιμάνι της Ιθάκης και η Αθηνά τον μεταμόρφωσε σε ζητιάνο. Πήγε στον Ευμαίο στα βοσκοτόπια και συναντήθηκε με τον Τηλέμαχο. Στο παλάτι σκότωσε τους μνηστήρες (Οδύσσεια 13–22).

Η Ιθάκη έχει κεντρική θέση στην ταυτότητα του Οδυσσέα, που προτιμά να επιστρέψει εκεί παρά να γίνει αθάνατος με την Καλυψώ.

Οι τόποι του έπους

Η Οδύσσεια αναφέρει συγκεκριμένα σημεία: το λιμάνι του Φόρκυνα και το σπήλαιο των Νυμφών, όπου ο Οδυσσέας κρύβει τα δώρα των Φαιάκων (13.102–125, 345–371), τα βοσκοτόπια του Ευμαίου κοντά στον βράχο του Κόρακα και την πηγή Αρέθουσα (13.407–408), και το παλάτι του Οδυσσέα στην πόλη.

Το νησί περιγράφεται ως τραχύ και κατάλληλο για κατσίκια, όχι για άλογα (Οδύσσεια 4.601–608). Ο Τηλέμαχος λέει ότι δεν έχει ιπποδρόμους ή μεγάλα λιβάδια.

Παραλλαγές

• Ο Βίλχελμ Ντέρπφελντ και άλλοι πρότειναν ότι η ομηρική Ιθάκη ήταν η Λευκάδα. Η έρευνα δεν έχει λύσει οριστικά το ζήτημα· οι ομηρικές περιγραφές δεν ταιριάζουν πλήρως με καμία από τις υποψήφιες θέσεις.

Πηγές

• Όμηρος, Οδύσσεια 13–24 ✓ επαληθευμένο