Πηλέας και Θέτις
Ο γάμος θνητού με θεάΟ γάμος του θνητού ήρωα Πηλέα με τη Νηρηίδα Θέτιδα, όπου ήρθαν όλοι οι θεοί. Από τον γάμο γεννήθηκε ο Αχιλλέας, και σε αυτόν, κατά την παράδοση, η Έρις έριξε το μήλο της διχόνοιας.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Ο Ησίοδος (Θεογονία 1006–1007) λέει ότι η Θέτις, «δαμασμένη» από τον Πηλέα, γέννησε τον Αχιλλέα. Στην Ιλιάδα (18.432–434) η ίδια η Θέτις λέει ότι ο Δίας την έδωσε σε θνητό άντρα χωρίς να το θέλει.
Λατρεία
Δεν υπήρχε κοινή λατρεία του ζεύγους. Ο γάμος ήταν αγαπημένο θέμα της αγγειογραφίας, για παράδειγμα στο αγγείο François (Φλωρεντία).
Μύθοι
Η προφητεία
Κατά τον Πίνδαρο (Ισθμιόνικος 8.26–47), ο Δίας και ο Ποσειδώνας μάλωσαν ποιος θα παντρευτεί τη Θέτιδα. Η Θέμις όμως προφήτευσε ότι η θαλασσινή θεά θα γεννούσε γιο πιο δυνατό από τον πατέρα του. Γι' αυτό οι θεοί αποφάσισαν να τη δώσουν σε θνητό, στον ευσεβή Πηλέα.
Ο Απολλόδωρος (3.13.5) καταγράφει και άλλες εκδοχές: την προφητεία την είπε ο Προμηθέας, ή η Θέτις αρνήθηκε τον Δία επειδή την είχε αναθρέψει η Ήρα.
Η πάλη και ο γάμος
Ο Κένταυρος Χείρων συμβούλεψε τον Πηλέα να την πιάσει και να την κρατήσει, όσο κι αν άλλαζε μορφή. Η Θέτις γινόταν φωτιά, νερό και θηρίο, αλλά ο Πηλέας δεν την άφησε ώσπου ξαναπήρε τη μορφή της (Απολλόδωρος 3.13.5).
Ο γάμος έγινε στο Πήλιο. Οι θεοί γλέντησαν και τραγούδησαν. Ο Χείρων χάρισε στον Πηλέα δόρυ από μελιά και ο Ποσειδώνας τα άλογα Βαλίο και Ξάνθο (Απολλόδωρος 3.13.5). Στην Ιλιάδα (24.59–63) η Ήρα θυμίζει ότι όλοι οι θεοί ήρθαν στον γάμο και ο Απόλλωνας έπαιξε φόρμιγγα.
Ο Αχιλλέας
Η Θέτις ήθελε να κάνει το παιδί αθάνατο: τη νύχτα το έβαζε κρυφά στη φωτιά και τη μέρα το άλειφε με αμβροσία. Ο Πηλέας την είδε και φώναξε. Η Θέτις τότε τον άφησε και γύρισε στις Νηρηίδες, και ο Πηλέας έδωσε το παιδί στον Χείρωνα να το αναθρέψει (Απολλόδωρος 3.13.6).
Παραλλαγές
- Το μήλο της Έριδος στον γάμο αναφέρεται στον Απολλόδωρο (Επιτομή 3.2)· η επιγραφή «τῇ καλλίστῃ» είναι μεταγενέστερη λεπτομέρεια.
- Η γνωστή ιστορία για τη βύθιση του Αχιλλέα στη Στύγα είναι μεταγενέστερη (Στάτιος) και διαφέρει από τη φωτιά του Απολλόδωρου.
Από τα αρχαία κείμενα
Όμηρος, Ιλιάδα 1.1–2
Τον θυμό τράγουδα, θεά, του Αχιλλέα, του γιου του Πηλέα,
τον ολέθριο, που έφερε στους Αχαιούς αμέτρητους πόνους,
Πηγές
- Ησίοδος, Θεογονία 1006–1007 ✓ επαληθευμένο
- Όμηρος, Ιλιάδα 18.432–434, 24.59–63 ✓ επαληθευμένο
- Πίνδαρος, Ισθμιόνικος 8.26–47 ✓ επαληθευμένο
- Απολλόδωρος 3.13.5–6 ✓ επαληθευμένο
- Απολλόδωρος, Επιτομή 3.2 ✓ επαληθευμένο