Πύρρων ο Ηλείος
Ο πρώτος σκεπτικός· η «εποχή»Ο Πύρρων από την Ήλιδα, που ακολούθησε την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου ως την Ινδία, δίδαξε ότι δεν μπορούμε να ξέρουμε με βεβαιότητα πώς είναι τα πράγματα· γι' αυτό πρέπει να «αναστέλλουμε την κρίση» μας και έτσι να βρίσκουμε γαλήνη.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Αρχικά ήταν ζωγράφος. Μαθήτευσε στον Ανάξαρχο και τον ακολουθούσε παντού, ώστε συναναστράφηκε με τους «γυμνοσοφιστές» της Ινδίας και τους Μάγους (Διογένης Λαέρτιος 9.61). Δεν έγραψε τίποτα· τις ιδέες του διέσωσε ο μαθητής του Τίμων.
Λατρεία
Από αυτόν ο σκεπτικισμός λέγεται και «πυρρωνισμός». Ο Σέξτος Εμπειρικός, αιώνες αργότερα, κατέγραψε τη σκεπτική μέθοδο, που επηρέασε τον Μονταίνιο και τη νεότερη φιλοσοφία.
Μύθοι
Βασικές ιδέες με απλά λόγια
Για κάθε επιχείρημα υπάρχει ένα εξίσου δυνατό αντίθετο. Κάθε πράγμα δεν είναι «περισσότερο έτσι παρά αλλιώς» (Διογένης Λαέρτιος 9.61).
Αφού δεν μπορούμε να αποφασίσουμε, αναστέλλουμε την κρίση, την «εποχή». Και τότε, σαν σκιά, ακολουθεί η αταραξία, η ψυχική ηρεμία (Διογένης Λαέρτιος 9.107).
Σχέση με την ιστορία και τον μύθο
Ο Πύρρων ήταν ένας από τους λίγους φιλοσόφους που είδαν με τα μάτια τους τον κόσμο του Αλεξάνδρου, ως την Ινδία. Πολλοί μελετητές πιστεύουν ότι οι σοφοί της Ινδίας επηρέασαν τη στάση του. Η πατρίδα του, η Ήλιδα, ήταν η πόλη που οργάνωνε τους Ολυμπιακούς αγώνες.
Αποσπάσματα
οὐδὲν γὰρ ἔφασκεν οὔτε καλὸν οὔτʼ αἰσχρὸν οὔτε δίκαιον οὔτʼ ἄδικον· καὶ ὁμοίως ἐπὶ πάντων μηδὲν εἶναι τῇ ἀληθείᾳ, νόμῳ δὲ καὶ ἔθει πάντα τοὺς ἀνθρώπους πράττειν· οὐ γὰρ μᾶλλον τόδε ἢ τόδε εἶναι ἕκαστον.
Γιατί έλεγε ότι τίποτα δεν είναι ούτε ωραίο ούτε άσχημο ούτε δίκαιο ούτε άδικο· και το ίδιο για όλα, ότι τίποτα δεν είναι έτσι στην αλήθεια, αλλά οι άνθρωποι κάνουν τα πάντα από νόμο και συνήθεια· γιατί κάθε πράγμα δεν είναι περισσότερο τούτο παρά εκείνο.
— Διογένης Λαέρτιος 9.61 ✓ επαληθευμένο
Παραλλαγές
- Τα ανέκδοτα ότι δεν απέφευγε ούτε άμαξες ούτε γκρεμούς και τον φύλαγαν οι φίλοι του καταγράφονται από τον Διογένη Λαέρτιο, που σημειώνει όμως ότι ο Αινησίδημος το αρνιόταν.
Πηγές
- Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων 9.61, 9.107 ✓ επαληθευμένο
- Διογένης Λαέρτιος 9.61–108
- Σέξτος Εμπειρικός, Πυρρώνειοι υποτυπώσεις