Αναξίμανδρος
Μιλήσιος· «αρχή το άπειρο»Ο Αναξίμανδρος, συμπολίτης και νεότερος του Θαλή, είπε ότι η αρχή των πάντων δεν είναι κάποιο γνωστό υλικό αλλά το «άπειρο», κάτι χωρίς όρια και χωρίς τέλος. Λέγεται ότι σχεδίασε τον πρώτο χάρτη του κόσμου.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Γιος του Πραξιάδη, από τη Μίλητο (Διογένης Λαέρτιος 2.1). Έγραψε βιβλίο «Περί φύσεως», από τα πρώτα πεζά βιβλία της ελληνικής γραμματείας. Σώζεται μόνο μία φράση του, μέσα από τον Σιμπλίκιο.
Λατρεία
Ήταν ο πρώτος που πρότεινε μια αρχή που δεν βλέπουμε. Θεωρείται πρόδρομος της κοσμολογίας και της γεωγραφίας.
Μύθοι
Βασικές ιδέες με απλά λόγια
Αν όλα ήταν νερό, πώς θα υπήρχε η φωτιά, που είναι το αντίθετό του; Γι' αυτό η αρχή πρέπει να είναι κάτι ουδέτερο και απεριόριστο, το «άπειρο». Από αυτό ξεχωρίζουν τα αντίθετα: ζεστό και κρύο, υγρό και ξηρό.
Ο Διογένης Λαέρτιος γράφει ότι, κατά τον Αναξίμανδρο, τα μέρη αλλάζουν αλλά το σύνολο μένει αμετάβλητο, ότι η Γη βρίσκεται στο κέντρο, και ότι πρώτος έστησε γνώμονα, ηλιακό ρολόι, στη Σπάρτη (Διογένης Λαέρτιος 2.1).
Σχέση με τη μυθολογία
Στη Θεογονία ο κόσμος ξεκινά από το Χάος, ένα άμορφο χάσμα. Το «άπειρο» του Αναξίμανδρου μοιάζει με αυτή την ιδέα, αλλά είναι φυσική αρχή, όχι θεότητα που γεννά παιδιά. Στο σωζόμενο απόσπασμά του τα όντα «δίνουν δίκη και τιμωρία το ένα στο άλλο για την αδικία τους», μια εικόνα δικαιοσύνης που θυμίζει τη Δίκη του Ησιόδου.
Αποσπάσματα
οὗτος ἔφασκεν ἀρχὴν καὶ στοιχεῖον τὸ ἄπειρον, οὐ διορίζων ἀέρα ἢ ὕδωρ ἢ ἄλλο τι.
Αυτός έλεγε ότι αρχή και στοιχείο είναι το άπειρο, χωρίς να ορίζει αν είναι αέρας, νερό ή κάτι άλλο.
— Διογένης Λαέρτιος 2.1 ✓ επαληθευμένο
Παραλλαγές
- Το σωζόμενο απόσπασμα (DK 12 B1) έχει φτάσει σε εμάς μέσα από τον Σιμπλίκιο, που παραθέτει τον Θεόφραστο· τα όρια ανάμεσα στα λόγια του Αναξίμανδρου και στην παράφραση συζητιούνται.
Πηγές
- Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων 2.1 ✓ επαληθευμένο
- Σιμπλίκιος, Εις τα Φυσικά 24.13 (DK 12 B1)
- Diels–Kranz 12