Ησίοδος
Ο ποιητής της ΘεογονίαςΕπικός ποιητής από την Άσκρη της Βοιωτίας, κοντά στον Ελικώνα. Η Θεογονία του είναι η βασική πηγή για τη γένεση του κόσμου και των θεών, και τα Έργα και Ημέραι για τον μύθο του Προμηθέα, της Πανδώρας και των πέντε γενών.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Ο Ησίοδος είναι από τους πρώτους Έλληνες ποιητές που μιλούν για τον εαυτό τους. Τα βιογραφικά του στοιχεία προέρχονται κυρίως από τα ίδια του τα έργα. Χρονολογείται συνήθως γύρω στο 700 π.Χ., σύγχρονος ή λίγο νεότερος του Ομήρου.
Λατρεία
Οι Θεσπιείς τιμούσαν τις Μούσες στον Ελικώνα με αγώνες, τα Μουσεία. Ο Παυσανίας (9.31.4) είδε εκεί αρχαίο αντίγραφο των Έργων γραμμένο σε μολύβι.
Μύθοι
Η μύηση από τις Μούσες
Στην αρχή της Θεογονίας (22–34) ο Ησίοδος διηγείται ότι, καθώς έβοσκε πρόβατα στον Ελικώνα, του εμφανίστηκαν οι Μούσες. Του έδωσαν ένα κλαδί δάφνης και του «ενέπνευσαν θεία φωνή» για να υμνεί τους θεούς.
Ο αγώνας με τον Όμηρο και ο θάνατος
Ο θρυλικός «Αγών Ομήρου και Ησιόδου» θέλει τον Ησίοδο νικητή απέναντι στον Όμηρο. Κατά μια παράδοση που ήξερε ήδη ο Θουκυδίδης (3.96), πέθανε στη Λοκρίδα, στο ιερό του Νεμείου Δία, όπως του είχε προείπει χρησμός.
Ιστορικά γεγονότα
Τα έργα του
Η Θεογονία αφηγείται τη γένεση του κόσμου από το Χάος, τις γενιές των θεών και την επικράτηση του Δία. Τα Έργα και Ημέραι είναι ποίημα για τη δικαιοσύνη και τη δουλειά της γης, γραμμένο προς τον αδελφό του Πέρση.
Ο ίδιος λέει (Έργα 654–659) ότι νίκησε σε ποιητικό αγώνα στη Χαλκίδα, στους επιτάφιους αγώνες του Αμφιδάμαντα, και αφιέρωσε το έπαθλο, έναν τρίποδα, στις Μούσες του Ελικώνα. Του αποδίδονταν και άλλα έργα, όπως ο «Κατάλογος των γυναικών», με αμφίβολη πατρότητα.
Παραλλαγές
- Το αν ο Ησίοδος είναι παλαιότερος ή νεότερος από τον Όμηρο συζητήθηκε ήδη στην αρχαιότητα.
Από τα αρχαία κείμενα
Ησίοδος, Θεογονία 22–23
Αυτές κάποτε δίδαξαν στον Ησίοδο ωραίο τραγούδι,
ενώ έβοσκε αρνιά κάτω από τον θεϊκό Ελικώνα.
Ησίοδος, Θεογονία 27–28
Ξέρουμε να λέμε πολλά ψέματα που μοιάζουν με αλήθειες,
και ξέρουμε, όταν θέλουμε, να φωνάζουμε αλήθειες.
Ησίοδος, Έργα και Ημέραι 289–291
Όμως μπροστά στην αρετή οι αθάνατοι θεοί έβαλαν
τον ιδρώτα· μακρύς κι ανηφορικός είναι ο δρόμος προς αυτήν
και τραχύς στην αρχή· όταν όμως φτάσει κανείς στην κορυφή,
Πηγές
- Ησίοδος, Θεογονία 22–34· Έργα και Ημέραι 633–659 ✓ επαληθευμένο
- Θουκυδίδης 3.96 ✓ επαληθευμένο
- Παυσανίας 9.31.4 ✓ επαληθευμένο
- Αγών Ομήρου και Ησιόδου (θρυλικό κείμενο)