Πυθαγόρας
Ο Σάμιος· αριθμοί, αρμονία, μετεμψύχωσηΟ Πυθαγόρας από τη Σάμο ίδρυσε στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας μια κοινότητα με αυστηρούς κανόνες ζωής. Δίδασκε ότι η ψυχή μετενσαρκώνεται και ότι ο κόσμος είναι φτιαγμένος με αριθμούς και αρμονία.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Γεννήθηκε στη Σάμο και γύρω στο 530 π.Χ. εγκαταστάθηκε στον Κρότωνα. Δεν άφησε γραπτά, και οι μαθητές του απέδιδαν τις ανακαλύψεις τους στον δάσκαλο, γι' αυτό είναι δύσκολο να ξέρουμε τι είπε ο ίδιος.
Λατρεία
Κατά την παράδοση, πρώτος ονόμασε τη φιλοσοφία «φιλοσοφία» και τον εαυτό του «φιλόσοφο», γιατί σοφός είναι μόνο ο θεός (Διογένης Λαέρτιος 1.12).
Μύθοι
Βασικές ιδέες με απλά λόγια
Οι πυθαγόρειοι παρατήρησαν ότι οι μουσικές συγχορδίες αντιστοιχούν σε απλούς λόγους αριθμών (1:2, 2:3, 3:4). Από εκεί συμπέραναν ότι όλος ο κόσμος έχει τάξη αριθμών· «κόσμος» σημαίνει άλλωστε στολίδι και τάξη.
Η ψυχή είναι αθάνατη και περνά από σώμα σε σώμα, ακόμη και ζώων. Γι' αυτό πολλοί πυθαγόρειοι απέφευγαν το κρέας.
Το κουτάβι
Ο Ξενοφάνης, σύγχρονός του, τον κοροϊδεύει σε ένα ποίημα: κάποτε ο Πυθαγόρας πέρασε δίπλα από ένα κουτάβι που το χτυπούσαν, το λυπήθηκε και είπε να σταματήσουν, γιατί είναι η ψυχή ενός φίλου, που την αναγνώρισε από τη φωνή της (Διογένης Λαέρτιος 8.36).
Σχέση με τη μυθολογία
Γύρω από τον Πυθαγόρα γεννήθηκαν θρύλοι: ότι ήταν γιος του Απόλλωνα, ότι είχε χρυσό μηρό, ότι θυμόταν τις προηγούμενες ζωές του, ανάμεσά τους τη ζωή του Εύφορβου, Τρώα πολεμιστή της Ιλιάδας. Η μετεμψύχωση συνδέει τη διδασκαλία του με τον Ορφισμό.
Αποσπάσματα
Φιλοσοφίαν δὲ πρῶτος ὠνόμασε Πυθαγόρας καὶ ἑαυτὸν φιλόσοφον
Πρώτος ο Πυθαγόρας ονόμασε τη φιλοσοφία «φιλοσοφία» και τον εαυτό του «φιλόσοφο»
— Διογένης Λαέρτιος 1.12 ✓ επαληθευμένο
καί ποτέ μιν στυφελιζομένου σκύλακος παριόντα φασὶν ἐποικτῖραι καὶ τόδε φάσθαι ἔπος· παῦσαι μηδὲ ῥάπιζʼ, ἐπεὶ ἦ φίλου ἀνέρος ἐστὶ ψυχή, τὴν ἔγνων φθεγξαμένης ἀΐων.
Λένε πως κάποτε περνούσε από ένα κουτάβι που το χτυπούσαν, το λυπήθηκε και είπε αυτά τα λόγια: «Σταμάτα, μην το χτυπάς· γιατί είναι ψυχή φίλου μου, την αναγνώρισα σαν άκουσα τη φωνή της».
— Ξενοφάνης (DK 21 B7), στον Διογένη Λαέρτιο 8.36 ✓ επαληθευμένο
Παραλλαγές
- Το «πυθαγόρειο θεώρημα» ήταν γνωστό στους Βαβυλώνιους πολύ πριν· δεν ξέρουμε αν ο ίδιος ο Πυθαγόρας το απέδειξε.
- Οι θρύλοι για τον χρυσό μηρό και την καταγωγή από τον Απόλλωνα βρίσκονται σε μεταγενέστερους βιογράφους (Ιάμβλιχος, Πορφύριος).
Πηγές
- Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων 1.12, 8.36 ✓ επαληθευμένο
- Διογένης Λαέρτιος, βιβλίο 8
- Ιάμβλιχος, Περί του πυθαγορικού βίου
- Diels–Kranz 14, 58