Διογένης ο Κυνικός
Ο φιλόσοφος του πιθαριού· «κοσμοπολίτης»Ο Διογένης από τη Σινώπη του Πόντου ζούσε στην Αθήνα και την Κόρινθο χωρίς σπίτι και περιουσία, μέσα σε ένα πιθάρι. Περιφρονούσε τις συμβάσεις και τον πλούτο και πίστευε ότι ο άνθρωπος πρέπει να ζει απλά, σύμφωνα με τη φύση.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Εξορίστηκε από τη Σινώπη και ήρθε στην Αθήνα, όπου ακολούθησε τον Αντισθένη, μαθητή του Σωκράτη. Οι αρχαίοι τον έλεγαν «κύνα», σκύλο, για τον αδιάντροπο τρόπο ζωής του· από εκεί και οι «Κυνικοί».
Λατρεία
Οι Κυνικοί επηρέασαν τους Στωικούς. Η λέξη «κυνισμός» σήμερα έχει πάρει άλλη, αρνητική σημασία, πολύ μακριά από την αρχική.
Μύθοι
Βασικές ιδέες με απλά λόγια
Χρειαζόμαστε πολύ λιγότερα απ' όσα νομίζουμε. Η ελευθερία είναι να μη σε κυβερνούν ούτε οι επιθυμίες σου ούτε η γνώμη των άλλων. Απέναντι στην τύχη έβαζε το θάρρος, απέναντι στον νόμο τη φύση, απέναντι στο πάθος τον λόγο (Διογένης Λαέρτιος 6.38).
Όταν τον ρώτησαν από πού είναι, απάντησε: «κοσμοπολίτης», πολίτης του κόσμου (Διογένης Λαέρτιος 6.63).
Διογένης και Αλέξανδρος
Ενώ ο Διογένης λιαζόταν στο Κράνειο της Κορίνθου, ο Αλέξανδρος στάθηκε από πάνω του και του είπε: «Ζήτησέ μου ό,τι θέλεις». Κι εκείνος: «Μη μου κρύβεις τον ήλιο» (Διογένης Λαέρτιος 6.38).
Σχέση με τη μυθολογία
Ο Διογένης έλεγε ότι πάνω του είχαν πέσει όλες οι κατάρες της τραγωδίας: «άπολις, άοικος, στερημένος πατρίδας, φτωχός, περιπλανώμενος, ζώντας μέρα με τη μέρα» (Διογένης Λαέρτιος 6.38). Παρουσίαζε τον εαυτό του σαν τραγικό ήρωα της καθημερινότητας.
Κατά τον Διογένη Λαέρτιο του αποδίδονταν και τραγωδίες με μυθικά θέματα: Ελένη, Θυέστης, Ηρακλής, Αχιλλεύς, Μήδεια, Χρύσιππος, Οιδίπους, αν και η πατρότητά τους αμφισβητούνταν ήδη στην αρχαιότητα (Διογένης Λαέρτιος 6.80).
Αποσπάσματα
ἐν τῷ Κρανείῳ ἡλιουμένῳ αὐτῷ Ἀλέξανδρος ἐπιστάς φησιν, αἴτησόν με ὃ θέλεις. καὶ ὅς, ἀποσκότησόν μου, φησί.
Ενώ λιαζόταν στο Κράνειο, ο Αλέξανδρος στάθηκε από πάνω του και του λέει: «ζήτησέ μου ό,τι θέλεις». Κι εκείνος λέει: «μη μου κρύβεις τον ήλιο».
— Διογένης Λαέρτιος 6.38 ✓ επαληθευμένο
ἐρωτηθεὶς πόθεν εἴη, κοσμοπολίτης, ἔφη.
Όταν τον ρώτησαν από πού είναι, «κοσμοπολίτης», είπε.
— Διογένης Λαέρτιος 6.63 ✓ επαληθευμένο
Παραλλαγές
- Η ιστορία ότι κρατούσε λυχνάρι μέρα μεσημέρι λέγοντας «άνθρωπον ζητώ» βρίσκεται στον Διογένη Λαέρτιο, αλλά δεν ελέγχθηκε στο κείμενο.
- Κατά την παράδοση ο Διογένης πέθανε στην Κόρινθο την ίδια περίπου εποχή με τον Αλέξανδρο (323 π.Χ.)· η σύμπτωση μπορεί να είναι μεταγενέστερη επινόηση.
Πηγές
- Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων 6.38, 6.63, 6.80 ✓ επαληθευμένο
- Διογένης Λαέρτιος, βιβλίο 6
- Πλούταρχος, Αλέξανδρος 14