Όμηρος
Ο ποιητής της Ιλιάδας και της ΟδύσσειαςΟ ποιητής στον οποίο οι αρχαίοι απέδιδαν την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, τα αρχαιότερα σωζόμενα έργα της ελληνικής λογοτεχνίας. Το αν υπήρξε ένα συγκεκριμένο ιστορικό πρόσωπο συζητείται ακόμα.
▶ Άνοιγμα στην εφαρμογή (με χάρτη, δέντρο, κουίζ και αγαπημένα)
Καταγωγή και πλαίσιο
Πολλές πόλεις διεκδικούσαν τη γέννησή του, κυρίως η Σμύρνη και η Χίος. Ο Ηρόδοτος (2.53) τοποθετεί τον Όμηρο και τον Ησίοδο τετρακόσια χρόνια πριν από τον εαυτό του. Οι σύγχρονοι μελετητές χρονολογούν συνήθως τα έπη στον 8ο–7ο αι. π.Χ.
Λατρεία
Τιμούνταν ως ήρωας σε διάφορες πόλεις (Ομήρειον στη Σμύρνη). Οι ραψωδοί, και στη Χίο οι «Ομηρίδες», απήγγελλαν τα έπη του, και στα Παναθήναια απαγγέλλονταν επίσημα.
Μύθοι
Ο τυφλός ποιητής
Ο Ομηρικός ύμνος στον Απόλλωνα (172) μιλά για έναν «τυφλό άνδρα που κατοικεί στη Χίο». Οι αρχαίοι τον ταύτισαν με τον Όμηρο, και έτσι γεννήθηκε η εικόνα του τυφλού ποιητή. Τυφλός είναι και ο αοιδός Δημόδοκος στην Οδύσσεια.
Ο αγώνας με τον Ησίοδο και ο θάνατος
Ο «Αγών Ομήρου και Ησιόδου» αφηγείται ποιητικό διαγωνισμό στη Χαλκίδα, όπου νίκησε ο Ησίοδος επειδή εξύμνησε τη γεωργία και την ειρήνη και όχι τον πόλεμο.
Κατά την ίδια παράδοση, ο Όμηρος πέθανε στην Ίο από στενοχώρια, επειδή δεν έλυσε το αίνιγμα κάποιων ψαράδων: «όσα πιάσαμε τα αφήσαμε, όσα δεν πιάσαμε τα κουβαλάμε» (οι ψείρες).
Ιστορικά γεγονότα
Τα έπη και το «ομηρικό ζήτημα»
Η Ιλιάδα αφηγείται λίγες εβδομάδες του δέκατου έτους του Τρωικού πολέμου και η Οδύσσεια τον γυρισμό του Οδυσσέα. Στον Όμηρο αποδίδονταν και άλλα έργα, όπως οι Ομηρικοί ύμνοι, που σήμερα θεωρούνται έργα άλλων ποιητών.
Από τον F. A. Wolf (1795) και μετά συζητείται αν τα δύο έπη είναι έργο ενός ή περισσότερων ποιητών. Ο Milman Parry έδειξε τη δεκαετία του 1930 ότι προέρχονται από μακρά παράδοση προφορικής ποίησης, με τυποποιημένες φράσεις όπως «ροδοδάκτυλος Ηώς».
Παραλλαγές
- Ως πατρίδα του αναφέρονται, εκτός από τη Σμύρνη και τη Χίο, η Κολοφών, η Ίος, η Κύμη, η Αθήνα, το Άργος και άλλες πόλεις.
- Οι προτομές του Ομήρου είναι ιδεαλιστικές προσωπογραφίες της ελληνιστικής εποχής, όχι πορτρέτα από τη ζωή.
Από τα αρχαία κείμενα
Ομηρικός Ύμνος, Στον Απόλλωνα 172–173
Ένας τυφλός άντρας, κατοικεί στη βραχώδη Χίο·
όλα του τα τραγούδια θα είναι για πάντα τα καλύτερα.
Πηγές
- Όμηρος, Ιλιάδα και Οδύσσεια ✓ επαληθευμένο
- Ομηρικός ύμνος στον Απόλλωνα 165–176 ✓ επαληθευμένο
- Ηρόδοτος 2.53 ✓ επαληθευμένο
- Αγών Ομήρου και Ησιόδου· Βίοι του Ομήρου (θρυλικά κείμενα)